Vipassana meditatie is een meditatietechniek die (volgens traditie in Myanmar) 2500 jaar geleden werd herontdekt en onderwezen door Gautama Boeddha. Het is een eenvoudige, praktische techniek die een universele remedie voor universele problemen biedt. De techniek is volgens haar aanhangers in Myanmar in haar oorspronkelijke en pure vorm bewaard gebleven, en is gebaseerd op de geschriften van het Pali Canon van het Theravada boeddhisme. De techniek wordt vaak onderwezen als een meditatie-techniek die door mensen van alle religies of achtergronden gebruikt kan worden.
Vipassana meditatie is een proces van zelfobservatie met als doel de geest tot in de diepste lagen te zuiveren van negativiteit en onzuiverheden als woede, haat, hebzucht en angst. Naarmate de invloed hiervan zwakker wordt, komen positieve eigenschappen zoals liefde, mededogen, vreugde en gelijkmoedigheid vanzelf tot ontwikkeling.
Tegenwoordig wordt Vipassana meditatie in landen over de gehele wereld gepraktiseerd. Vooral de Vipassana meditatie-technieken van S.N. Goenka en Mahasi Sayadaw zijn wijd verspreid. Er bestaan hiernaast echter ook verschillende andere vipassana meditatie-technieken of methodes, die soms niet bekend zijn in het westen, en slechts door in het westen relatief onbekende leraren onderwezen worden.
Over het algemeen noemen alle leraren in Myanmar hun meditatie-techniek 'vipassana-meditatie'. Een uitzondering hierop vormt Pa-Auk Sayadaw, die jhana-meditatie benadrukt, gebruik makend van de 40 traditionele meditatie-technieken uit het Visuddhimagga.