Hinayāna (Sanskriet en Pali voor het mindere voertuig) (Mahāyāna betekent het grote voertuig) is een term die vaak in het Mahayana boeddhisme wordt gebruikt om de oude achttien vroege boeddhistische scholen aan te duiden. De term kan als beledigend ervaren worden.
De term Hinayāna werd en wordt slechts gebruikt in Mahāyāna boeddhisme. De redenering is dat de originele vroege scholen egoïstische trekjes hebben omdat ze gericht zijn op de verbetering van de eigen geest en persoon en de persoonlijke realisatie van Nirvana (Nibbāna). De beginnende student in het Mahāyāna boeddhisme daarentegen heeft de aspiratie om zijn eigen realisatie van nirvana uit te stellen en in plaats daarvan alle andere levende wezens te helpen het Nirvana te bereiken. Pas als dat doel bereikt is zal hij zelf ook het nirvana willen realiseren.
De term Hinayāna wordt in het Theravāda niet gebruikt omdat Theravada Boeddhisten hun stroming niet beschouwen als 'minder' of 'kleiner', maar als de originele leer. Het veranderen van de leringen van het Pali Canon, of het toevoegen van nieuwe leringen, wordt in het Theravada niet meer geaccepteerd sinds circa 250 voor Christus.
De vroege boeddhistische scholen beschikten over min of meer dezelfde verzameling toespraken van de Boeddha. De verschillen tussen deze vroege scholen lagen niet in de inhoud van de toespraken van de Boeddha, maar in het commentaar op de originele toespraken en de manier waarop deze toespraken in een eigen Abhidhamma verwerkt werden.
Het Mahayana onderscheidde zich van de vroege scholen, die streven naar een correcte interpratetie van de originele leer, doordat het Mahayana nieuwe leringen en concepten introduceerde die afweken van de originele suttas (de suttanta-pitaka) van de Boeddha. Op deze manier ontwikkelde het Mahayana haar nieuwere geschriften.
In 1950 heeft het Wereld Genootschap van Boeddhisten (World Fellowship of Buddhists) unaniem besloten dat de term Hinayana niet gebruikt zou moeten worden om te verwijzen naar het Theravada boeddhisme dat nu in Sri Lanka, Thailand, Myanmar, Cambodja en Laos bestaat.
De term Nikaya boeddhisme is een term die tegenwoordig ook gebruikt wordt en een neutrale connotatie heeft. Nikaya verwijst naar de geschriften in de Canons van de vroeg-boeddhistische scholen. Deze geschriften waren georganiseerd in nikayas (pali: subgroepen). Ook de term vroege boeddhistische scholen of vroeg boeddhisme is een neutraal alternatief.
Verder wordt de term Savakayana gebruikt, wat verwijst naar het feit dat de monniken van de vroeg boeddhistische scholen zichzelf als volgers van de Boeddha beschouwden, en daardoor zelf geen Boeddhaschap zullen behalen maar Arahantschap. De nieuwe theorie van het Mahayana daarentegen was om niet naar het Arahantschap te streven, maar om zelf ook een Boeddha te worden: een volgeling-Boeddha oftewel Savaka-boeddha. De naam 'Savakayana' is minder geschikt dan 'Nikaya boeddhisme', want een Arahant wordt óók een savaka (volgeling) genoemd. In zowel het Mahayana als het Theravada neemt de 'savaka' aldus een significante plaats in.